ده ملا شاهرود


چهار ده ملا در چهار گوشه ایران ۱-دهي است مرکز دهستان ملابخش هنديجان شهرستان بهبهان . واقع در 26هزار گزش شمال باختري هنديجان . داراي 990 نفرسکنه . آب آن از رودخانه زهره تامين مي شود. ساکنين از طايفه آل ابوکر هستند. نام يکي از دهستانهاي بخش هنديجان شهرستان خرمشهر است . اين دهستان در جنوب رودزهره واقع و محصول آن غلات ديمي و شغل اهالي زراعت و گله داري است واز 6 قريه بزرگ و کوچک تشکيل شده است . جمعيت آن درحدود 1600 تن است . (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 6). امروز دیگر دهملا جز بخش سورین از توابع شهرستان هندیجان با جمعیتی حدود ۱۱۰۰ نفر می باشد.(احتمالا اگر دهملا روزی بخش شود دوباره ملابخش بنامندش و اگر شهر شود ملاشهر) دهملا همچنین نام نهري بوده . اين نهر به امر رضاشاه از سرآب صالحک تا ده ملا بيش از سي و شش هزار گز امتداد يافت و جمله آباديهاي اطراف که ديم کار و فقير بودند به زراعت آبي پرداختند. سپس آن نهر را تا هنديجان نيز ممتد ساختند .(امروزه در دهملا این نهر را جوب پاریو یا همان فاریاب می نامند و خشک است) • 2-دهي است از دهستان جاپلق بخش اليگودرز شهرستان بروجرد. واقع در شمال اليگودرز. داراي ۱۵۴ تن سکنه . آب آن از قنات است . (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 6). • 3- دهي است از دهستان احمدآباد بخش فريمان شهرستان مشهد. واقع در 42هزارگزي شمال باختري فريمان . داراي 105 تن سکنه . آب آن از قنات تامين مي شود. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 9). • ۴- دهی است جزء دهستان زيراستاق بخش مرکزي شهرستان شاهرود. واقع در 24هزارگزي جنوب باختري شاهرود داراي 1750 تن سکنه . آب آن از قنات و شاهرود. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 3).اکنون دارای ۵۰۰۰ نفر سکنه است و در دو بخش بافت قدیم و شهرک جدید است ده ملاء: دهستان ده‌ملا یکی از دهستان‌های شهرستان شاهرود در استان سمنان است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این دهستان ۲٬۱۹۷ نفر (۶۶۹ خانوار) بوده است. دهستان ده‌ملا در بخش مرکزی شهرستان شاهرود واقع است. این دهستان شامل چندین روستا با فرهنگی تقریبا مشابه که تقریبا در ۲۰ کیلومتری شهر شاهرود در کنار هم واقع شده‌اند. و ارتفاع مرکز از سطح دریا ۱۱۳۰ متراست. مرکز این دهستان، روستای ده‌ملا است و دیگر روستاهای مسکونی آن از این قرارند: • قلعه‌حاجی • خوریان • راهنجان • صالح‌آباد • علی‌آباد • کلاته‌خان پیشینه دهملا به هزار سال پیش بر می گردد.زمانی که مردم روستا برای در امان ماندن از دست یاغیان به تپه ای (که از آن آثاری بر جای مانده ) روی آوردند بعد به وجود امنیت نسبی که به وجود آمده بود به پایین تپه کوچ کرده و بعد از آن با توجه به دستور خان و بزرگ ده که ملا و دارای سواد بود زندگی می کردند مردم شناسی آیینی پژوهشی از مراسم نخلگردانی روستای دهملاء: «ده ملا» روستایی از دهستان دهملا از توابع بخش مرکزی شهرستان شاهرود در استان سمنان است. این روستا که بنابر تشخیص مؤلف از نظر فرهنگی تحت تأثیر شهرستان شاهرود قرار دارد، بنابر سرشماری سال 1355 دارای 450 خانوار جمعیت است. از نظر فرهنگی، مؤلف بیشتر بر آن است که وضعیت فرهنگی روستای دهملا را بر اساس موقعیت مکانی آن توضیح دهد؛ چنانکه قرار گرفتن آن در حاشیه کویر و در مسیر تردد زوار ایرانی از مناطق مرکزی ایران به مشهد مقدس را از عوامل اساسی شکلگیری فرهنگ مذهبی این روستا دانسته است. از نظر مؤلف(محمد حسن سعیدی) مرکزیت این روستا نسبت به روستاهای تابعه و حضور عالمان و روحانیون منطقه در این روستا که به نحوی در نامگذاری این روستا نیز مشاهده میشود، از عوامل اصلی رسوخ باورهای مذهبی در میان اهالی آن است. با این وصف وی بر آن است که: «مراسم عزاداری دهة اول ماه محرم (موسوم به دهة عاشورا) در این روستا، همچون بسیاری از مناطق ایران از شور و تفضیل خاصی برخوردار است. اوج این سلسله مراسم، مراسمی است که «برداشتن نخل» نامیده میشود. در مراسم «برداشتن نخل» یک اتاق مشبک چوبی بسیار بزرگ و سنگین که پوشیده از پارچههای الوان و وسایل گوناگون تزئینی است، با آداب مفصل و با شور و هیجان و التهاب خاصی، از مکانی به مکان دیگری حمل میشود. این مراسم فقط در نقاط خاصی از ایران دیده میشود». (ص 17) مکان های دیدنی و تاریخی: تپه پله (پلو)، تپه قلعه یا قلعه ایرج، کاروانسرای شاه عباسی، باغ نمره، چشمه وصفه، کلماسک، دیوار شیر اشتران، کنه ده (واقع در قلعه حاجی)، درخت سنجد وچنار دهملا (با قدمت ??? ساله)، چنار مرادآباد وعلی آباد (درختی با قدمت ??? ساله)، چاپارخانه، امامزادگان حمید و مجید و مزید ، یخچال چاه ها و قنات ها ، آب انبار وحمام قدیمی ، برج و باروها، کوچه باغ ها، معدن قدیمی، خانه باقری ها، عمارت باستانی ،کلوت ،کتیبه های باستانی و چهارتاقی ها در مزار دهملا، آسیاب های آبی متروک و … فعالیت مردم: کار و حرفه اصلی و منبع درآمد شاخص مردم روستای ده‌ملا نجاری و درودگری است و بیشتر در زمینه تولید بوفه و ویترین است. و بیشتر اهالی به کشاورزی، باغداری و دامداری مشغول هستند . در روستای قلعه حاجی هم مردم مشغول به شغل کشاورزی هستند. گویش و مردم‌شناسی: گویش ده‌ملایی مانند گویش دامغانی یعنی فارسی دری است بازی‌های محلی: از بازی‌های محلی می‌توان به توپ گَل، چاله ملشگاه، پوتی رو بگیر گلش کن، بجول بازی، استخوان پرانو (گوشت کشی)، چوب الک، هفت سنگ و … را نام برد. عنوان مقاله : معرفى منطقه ده ملا شاهرود بعنوان پارک آموزشى زمين شناسى، نوع مقاله : زمين شناسى زيست محيطى محل ارائه : بيست و يکمين گردهمائى علوم زمين چکيده: در اين مقاله ابتدا ضرورت ايجاد پارک آموزشى زمين شناسى در سطح کشور جهت ارتقاء سطح آموزش زمين شناسى و همگانى نمودن اين علم مورد بحث قرار گرفته است. سپس اختصاصات زمين شناسى و ديگر مزاياى منطقه دهملا بعنوان يک محدوده مناسب جهت ايجاد پارک آموزشى زمين شناسى معرفى شده است. معرفى: کشور ايران با منابع غنى زير زمينى و خطرات بالقوه متعدد زمين شناسى از جمله(زلزله، سيلاب، لغزش …) شديداً نيازمند بکارگيرى علم زمين شناسى در برنامه ريزى هاى توسعه مى باشد. از طرفى علم زمين شناسى به بررسى تاريخچه زمين مى پردازد و با پديده هاى مقياس بزرگ سرو کار دارد و آموزش اين علم بدون مشاهدات و بررسى هاى صحرايى ناقص و ناکارا است. خوشبختانه کشور ايران از نظر وجود پديده هاى زمين شناسى بسيار غنى است اما اطلاعات منتشر شده از جاذبه هاى زمين شناسى کشور بسيار اندک است. يکى از روشهايى که مى تواند در ارتقاء کيفى آموزش زمين شناسى کشور براى دانشجويان اين رشته و ديگر رشته ها نظير معدن، عمران، کشاورزى و حتى دانش آموزان نقش بسزايى داشته باشد، تاسيس پارکهاى آموزشى زمين شناسى مى باشد. منظور از پارک زمين شناسى مناطق حفاظت شده اى است که واجد پديده هاى تيپيک زمين شناسى مى باشد و براحتى قابل دسترسى مى باشد. مناطق بسيارى در کشور وجود دارد که پتانسيل تبديل شدن به پارک آموزشى را دارا مى باشد و با نصب يکسرى تابلوهاى راهنما و تهيه کتابچه هاى راهنما علاقمندان در داخلى و خارجى مى توانند از آنها استفاده کنند. گذشته از جنبه آموزشى ايجاد پارک هاى زمين شناسى از نظر حراست از پديده هاى زمين شناسى نيز حائز اهميت است. پديده هاى زمين شناسى محصول اثر فرايندهاي مختلف زمين شناسى در طى زمان طولانى مى باشند. اين پديده ها غير قابل تجديد شونده هستند و حراست از پديده هاى جالب و منحصر بفرد ضرورى است. معرفى منطقه ده ملا: منطقه ده ملا در 380 کيلومترى شمالشرق تهران و 20 کيلومترى جنوبغرب شهرستان شاهرود قرار دارد. از نظر تقسيمات زمين شناسى ايران اين محدوده جزيى از زون البرز شرقى مى باشد. در حال حاضر اين محدوده بعنوان معدن آموزشى در اختيار دانشگاه شاهرود است. يک جاده فرعى به طول km 8 اين محدوده را به جاده اصلى شاهرود-دامغان متصل نموده است. از جمله اختصاصات اين محدوده موارد زير را مى توان نام برد. • دارا بودن پديده هاى تيپيک زمين شناسى • دسترسى آسان • دارا بودن امکانات رفاهى از نظر جاذبه هاى زمين شناسى خصوصيات اين منطقه را بصورت زير مى توان خلاصه نمود: الف- چينه شناسى: رخنمونهاى سنگى محدوده دهملا متعلق به سازندهاى بايندر، سلطانيه، باروت، زاگون، لالون، ميلا، لشکرک،قلى، جيرود، اليکا، شمشک، دليچاى و لار مى باشد. از نظر سنى اين واحدها محدوده زمانى پرکامبرين تا ژوراسيک را شامل مى شوند. رخدادهاى زمين ساختى حاکم بر البرز کمتر باعث بهم ريختگى در اين سازندها شده است. رخنمونهاى سنگى اغلب بدون پوشش گياهى و واريزه سطحى هستند و تشخيص جنس و سن آنها براحتى انجام مى پذيرد. ب- رخساره ها و محيط رسوبى: با توجه به پيوستگى تواليهاى چينه اى در ناحيه دهملا تعبير و تفسير رخساره ها و محيط رسوبى به سادگى امکان پذير است. از جمله رخساره هاى مهم اين محدوده به رخساره استروماتوليتى سازند سلطانيه، باروت و بخشى يک ميلا، رخساره هاى طوفانى بخش 2 سازند ميلا و رخساره هاى توربيدايتى سازند قلى مى توان اشاره نمود. از نظر تکتونيکى، سکانسهاى رسوبى اردويسين تا سيلورين رخساره هاى همزمان با پيدايش کافت پالئوتتيس و رخساره هاى دونين ميانى؟- ترياس ميانى حوضه البرز حاکى از تشکيل آنها در حاشيه واگراى اقيانوس پالئوتتيس مى باشد(لاسمى، 1379). نظم و ترتيب توالى ها در ناحيه دهملا به نحوى است که به راحتى ميتوان تغيير و تحولات تکتونيکى حوضه البرز را بر اساس سکانسها و رخساره ها رسوبى تعبير و تفسير نمود. ج- زمين شناسى ساختمانى: در محدوده دهملا گسلهاى رانده تيپيک وجود دارد که از مهمترين آنها به راندگى طزره و شاهرود مى توان اشاره نمود. راندگى هاى مزبور همراه با دگرشکليهاى عمده اى همراه بوده اند که تشخيص مرز گسلى را ساده نموده است. از نظر چين خوردگى به ناوديس دهملا مى توان اشاره نمود. د- ژئومورفولوژى: از نظر خصوصيات ريخت شناسى نيز اين محدوده جالب و در عين حال ساده مى باشد. پديده هايى مثل فرسايش انتخابى، زمين لغزه ها، ريزش ها، دامنه هاى نامتقارن، چشمه و.. را مى توان در اين منطقه مشاهده و تفسير نمود. نتيجه گيرى: ايجاد پارک هاى آموزشى زمين شناسى از جمله روشهاى مناسب جهت بسط و ارتقاء دانش زمين شناسى مى باشد. بنظر ميرسد بهترين روش اجرايى نمودن اين مهم، همکارى سازمان زمين شناسى و دانشگاهها بعنوان متوليان امر آموزش و بهره برى از علم زمين شناسى مى باشد. محدوده دهملا در 20 کيلومترى جنوبغرب شاهرود از جمله مناطق مستعد جهت ايجاد پارک زمين شناسى مى باشد. زمين شناسى اين منطقه نسبتاً ساده است و بسيارى از پديده هاى زمين شناسى را بصورت تيپيک دارا مى باشد. بعلاوه دسترسى به اين منطقه آسان است و واجد امکانات اقامتى و رفاهى مى باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

انتخاب زبان ( language )
    Translate to: