روستای طرزه دامغان

مقدمه :

روستای طزره            Tazereh              

طزره بی شک قطعه ای از بهشت نیست که بر روی زمین جا مانده باشد ، اما تجلی جلوه های زیبای جمال الهی در این نقطه از کره خاکی ، گاه انسان را در این خصوص به تردید وا می دارد و به فرموده ی شیخ اجل سعدی شیرازی :

برگ درختان سبز در نظر هوشیار     هر ورقش دفتریست معرفت کردگار

اندیشه در طبیعت مسحورکننده این سرزمین و تجمیع نعمات بیکران الهی در دل رشته کوه های سر به فلک کشیده وعریان البرز ، شاید یکی از بهترین نمونه ها جهت تفکر و تدبر در معرفت اعجاز خلقت کردگار باشد . طزره ترکیب موزونی از آب و خاک و سنگ و روئیدن است . آن گونه که گویی هر روز صبح با طلوع خورشید ، یزدان پاک زیباترین قطعه از سمفونی آفرینش را  در این سرزمین سحرانگیز می نوازد و الهه زایش و رویش ، سبزی گیاه را دوباره به خنکای نخستین ساعات روز هدیه می کند .

طزره سرزمین باغ ها و ترنم کوهسارهاست . باغ هایی که در موسم شهادت ، ۲۸ بار کوچ  پرستوها را به نظاره نشسته اند . آری طزره اگرچه با بهشت یگانه نیست ، بی شک با آن بیگانه هم نیست . چرا که ۲۸ بار با دستان خود زیباترین گل هایش را در باغ های بهشت کاشته است .

ترسم این عمر کفاف شب هجران نکند   ورنه تا صبح به پای تو نشستن زیباست

تاریخچه و موقعیت جغرافیایی :

روستای طزره از توابع شهرستان دامغان با قدمت تاریخی بیش از ۱۰۰۰ سال در جنوب دامنه رشته کوه های البرز شرقی و در ۴۵ کیلومتری شهرستان دامغان واقع گردیده و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۰۰ متر می باشد .

روستا در دامنه دو کوه ”  بُنار ” و ” وَرجه ”  قرار گرفته ، کوه سفید در شمال و کوه سنگی لبْ نِسار در جنوب جلوه خاصی به چشم انداز این روستا بخشیده است . از تفرجگاه های دیدنی این روستا می توان به چشمه ی میانکلو ، چشمه خین ، کِشْمِنه ( که پوشیده از جنگل های تنک لاورس و کاج کوهستانی می باشد ) ، سربند ، سرزانخوانی ، طقری کلا ، درسو ( بالای سربند ) ، تموزاع ، زراسبه ، یخچال های دائمی کوه برف ، آبشار معروف و دیدنی لو در ضلع شمالی روستا و دیگر چشمه های فراوان آن اشاره کرد .

درختچه های زیبای جنگلی و گیاهانی که درصد بالایی از آن ها خاصیت دارویی دارند پوشش گیاهی منطقه را تشکیل می دهند .

 گیاهان کمیاب و ارزشمند از قبیل : کتیرا ، زرشک ( دردهای معده ای و تصفیه خون ) ، اشتلغاز یا قپو  ( دردهای ریوی و معده ای ) ، مارنبو ( دل درد ) ، خاکشیر ، زیره ، اسپند ، پونه ، سرشو یا شوشو و … 

  

میوه جات شامل : گردو ( روغنی ) ، سیب ، گلابی ، گیلاس ، آلبالو ، شفتالو ، انگور ، بادام ، سنجد ( سنجن ) ، زرد آلو ، ولیک و …

خشکبار شامل : برگه دودی ، برگه آفتابی ، لواشک ، قیسی ، گلابی خشک و …

معادن شامل : طلا ، مس ، سنگ آهن ، زغال سنگ ، گچ ، آهک و خاک رس .

از ویژگی های معماری این روستا می توان به بافت سنتی کوچه ها و معابر و ساخت منازل به صورت طبقه ای و پلکانی بر روی هم اشاره کرد . همچنین هر کوچه و محدوده ای در این روستا نام خاصی دارد مثل : بالا محله ( بال مله ) ، پایین محله ( پیمله ) ، لنگر ، پَرچو ، پاجوز ، بَنْدِرِز ، لب نی ، گنبو ، حسین آباد ، روبار ، روبار سرباز ، روبار لرز ، گارا ، سیرن کوچه ( کوچه باغ های شمال غربی ) ، زرن گوش زیر جعفر صادق ، بدرون ( کوچه مسجد سادات ) ، رزمجا یا رزمگاه ( رزگا) ، پشکلات ، وشنیدر ، شین دشته ، کوردا ، پشتلو ، پاقر ستون ، کلمدر ، کلاریز ، گرد کمرو ، سنگ شامراد ، سحر خان و …

لازم به ذکر است این روستا دارای دو رودخانه ی فصلی نیز می باشد .

راه روستا (دسترسی) :

روستای زیبای طزره در ۴۵ کیلومتری شمال شرق دامغان واقع شده و برای رسیدن به آن می بایست، از سه راهی مهماندوست، شاهرود، دامغان، ۲۵ کیلومتر در جاده آسفالته به جانب شمال حرکت کرد .این روستا جزء بخش مرکزی شهرستان دامغان است و برای رسیدن به آن از سه راهی مذکور نیم ساعت وقت لازم است ۵ کیلومتر قبل از رسیدن به این روستا، شهرک شرکت زغالسنگ البرز شرقی، قرار دارد.از این شهرک به بعد، جاده وارد کوهستان می شود و پس ازطی مسافتی، به یک دره وسیع می رسیم.منظره تپه زیبای «اولیاء الله» و مقبره امامزاده اسماعیل بر فراز این تپه، چشم هر بیننده ای را به خود جلب می نماید.

هنگامی جاده از میان دره تپه اولیاء الله می گذرد، می توان مقبره امامزاده اسماعیل را به خوبی، بر روی ارتفاع سمت چپ مشاهده نمود. روستا در سمت راست [ قسمت شمال] جاده قرار دارد و پس از عبور از دره اولیاء الله به آن می رسیم. طزره در دامنه دو کوه «بنار» و «ورجه» قرار گرفته و بافت قدیمی آن تا به حال دست نخورده باقی مانده.

روستا دارای یک خیابان اصلی است که درحقیقت یک رودخانه فصلی می باشد. باقی کوچه ها و خیابانها به طور نامنظم از خیابان اصلی جدا شده اند.در قسمت جنوبی [سمت چپ جاده] جز تعدادی باغ و چند زمین زراعی که « ُربار سرباز» از میان آن می گذرد و همگی در دامنه کوه «لب نسار» واقع شده اند، چیزه دیگری دیده نمی شود. آب این نهر یعنی « ُربار سرباز» از همان خیابان اصلی روستا می آید و در گذشته جاده از وسط همین ُربار می گذشته. از هر کوچه راهی به خیابان اصلی می رود و پس از رسیدن به آن، بعلت عمق خیابان که همانطور اشاره شد، رودخانه فصلی می باشد، چند پله میخورد بعد وارد خیابان می شود. در زمستان ها نیز آب برف و باران از کوچه ها به سوی همین خیابان اصلی سرازیر می شود.دو طرف خیابان اصلی روستا، سنگ چین می باشد و تمامی خیابان ها و کوچه ها نیز خاکی یا به صورت سنگی است. اهالی،دو طرف این خیابان اصلی را، بر اساس سکونت«اون دست» یا «این دست» می گویند.

زبان و گویش :

وجه تسمیه روستا:

در مورد وجه تسمیۀ این روستا باید گفت، به زبان محلی این روستا را « ِتِجَره » گویند و یقیناً اصل آن هم همان « تجر» یا « َتَجر»، به معنی خانه زمستانی است. گروهی نام طزره را گرفته شده از کلمه « َتش َزیر» می دانند. زیرا معتقدند مردم این روستا از زمان های دور می دانستند، که در اینجا سنگ های با ارزشی همچون زغالسنگ و معادن گچ وجود دارد.ولی نظریه اولیه نزدیکتر می باشد. ضمناً این روستا فاصلۀ چندانی با شهر زیبای مُجن ندارد و در کنار شهر ُمجن نیز آبادی به نام « َتَجر» وجود دارد.در مورد سرگذشت تاریخی این روستا، در تواریخ ذکر چندانی به میان نیامده است.

دیگر گویش اصیل طزره را به غیر از عده ای از بزرگان روستاکسی به صورت خالص و دست نخورده تلفض نمی کنند.حتی امروزه به قدری اصطلاحات بیگانه فارسی و مازندرانی با این گویش کهن آمیخته است که دیگر تفاوت چندانی بین زبان روستای طزره و فارسی نمانده است و هر فارسی زبانی به سادگی زبان روستای طزره را می فهمد. در حالی که تا چندی پیش اینگونه نبوده است.دیگر اثر چندانی از آداب و رسوم زیبایی هایی که به مناسبتهای مختلف برگزار می شده است باقی نمانده است.بازیهای زیبا و سرگرم کننده ای چون کلاه در برگ ،کشتی های زیبای محلی ،مکه رفتن و دهها بازی دیگر که نگارنده حتی نام آن را بلد نیست جای خود را به بازیهای الکترونیکی و مدرن امروزی داده است دیگر کمتر دختری در روستا می تواند بر پارچه های رنگارنگ پیراهن نقش بته ها (بوته ها) و گل های زیبا که دستان هنرمند مادربزرگان خلق می کرد،بیا فریند.اگر به نقش گلیم و جاجیم دست بافت زیر پایمان خوب دقت کنیم ذهن پویا و انگشتان هنر آفرین زنان دیروز را که مادربزرگ خسته و بیمار امروزند را می بینیم.دستان پیرمرد منبت کار زیارتنامه امامزاده اسمائیل را بر چوب گردو به چه زیبایی حک کرده است.صدای چکش و مغار این پیرمرد منبت کار ، صدای چرخ و دوک نخریسی آن پیرزن ،صدای زمزمه های شبانه عارفان جلیل القدری چون شیخ جعفر و شیخ رمضانعلی ،صدای قلم درشت خطاط و کاتبی که بر روی کاغذش لمعه را می نویسد ،صدای نی و آواز چوپانی که طالبا و امیری و نجوا می نوازد و صدای زن معلمی که در مکتب خانه فریاد می زند:الف دوزبران و دوزیران و دوپیش ان همه این نواها دانسته یا ندانسته بانگ بر می دارند که:

اما تجریجیم و این زیبائیار اما خلق هاکردیم

مکان مذهبی و تاریخی :

از اماکن و ابنیه ی مذهبی و تاریخی این روستا می توان به بقعه ی امام زاده اسماعیل از نوادگان امام موسی بن جعفر ( ع ) و مکانی به نام جعفر صادق که شنیده شده امام ، زمانی به آنجا پناه آورده بودند ، همچنین به حسینیه و ۲۸ مسجد این روستا نام برد . این روستا با تقدیم ۲۸ شهید در عرصه ایثار و شهادت ( از جمله شهید محمد حسن قریب طزره ؛ عکاس ، خبرنگار ایسنا و دانشجوی رشته ی هنر که در حادثه سقوط هواپیمای C – ۱۳۰  در تهران ، به دیار حق شتافت ) نیز از جمله پرافتخار ترین روستاها می باشد . از افتخارات دیگر ، آن که براساس آمار نهضت سواد آموزی ۱۰۰ % اهالی این روستا با سواد بوده و تعداد زیادی از آنها دارای تحصیلات عالیه دانشگاهی و حوزوی می باشند .

 

بازی های سنتی طزره : سنگ پالاژه ، دو خرمندو ، کلاه در برک ، درنه بازی ، طناب بازی ، پشت وره جو ، شاه وجه ، بورده بورده ، سنگ سنگه رو ، بابا قرداش ، چشم درکا ( قایم باشک ) و …

لازم به ذکر است که این روستا در سال ۱۳۸۷ به عنوان روستای نمونه ی استان سمنان به لحاظ گردشگری و توریستی و جزء ۳۰ روستای نمونه ی کشور قرار گرفت .

همچنین طبق آخرین آمار و گزارشات سازمان جهانی جهانگردی در سال ۲۰۰۹ این روستا در لیست ۱۰۰ روستا و دهکده ی اول دنیا به لحاظ گردشگری و توریستی با نام توریستی تِجِرَه  (Tejerah) قرار گرفته است

محلات روستای طزره:

       روستای طزره دارای چند محله می باشد که عبارتند از:

١. َبندِرز ٢. چار َپرچو  ٣. َدنگ َسرُو  ۴. َلنگر   ۵. پاجوز   ۶. ِمن کوه   ۷. ُربارَلرز

٨. ُگنُبو   ٩. سی رین ُکوُچو   ۱۰. باغِ  ِرستون   ۱۱. پی َلرزو   ۱٢. حسین آباد  .

 َبنِدرز :

محله ای است که در دامنه کوه  « َورجه » قرار دارد و آبی که از کوه وارد این محله می شود دارای سنگریزه فراوان است. در جلوی این آب یک َبند نیز قرار داشته است.

 َلنَگر :

محله ای است در شمال شرقی خیابان اصلی روستا که در گذشته رباطی داشته و محل اقامت مسافران بوده، امروز اثری از آن رباط دیده نمی شود و قسمت اعظم این محله را باغ فرا گرفته است.

 پاجوز:

محله ای است در قسمت زیرین محله َبندِرز و در گذشته درختان گردوی زیادی داشته . احتمالاً این نام بیشتر به خاطر مسجدی است که در آن محله و در زیر درخت گردو قرار داشته است.

 ُربار َلرز:

نام محله ای است در قسمت غربی روستا و در کنار محله پاجوز .قسمت اعظم این محله را مزارع گندم و جو تشکیل می دهند. ُربار در زبان محلی به رودخانه اتلاق می شود و ضمناً از وسط این مزارع نهری عبور می کند. َلرز نیز به خاطر جریان هوای سردی است که مستقیماً از دامنه کوه « کرکسی » [ محلی ها آن را کوه سفید گویند.] وارد این دره وسیع  می شود.

 باغ رستون:

نام  یکی از مزارع طزره است که در جنوب روستا و در زیر کوه « لب نسار»، واقع شده،  رودخانه [ ُربار] سرباز، از میان این مزرعه می گذرد. درختان سپید دار فراوان و درختان میوه در کنار زمین های گندم و جو در این قسمت دیده می شود.

 سی رین ُکوُچو:

سی رین ُکوُچو در زبان محل یعنی شیرین و کوچه [ کوچه شیرین ].

 بافت روستا :

بافت روستا همچنان که درقبل اشاره شد، به ش کل پلکانی وبه همان صورت قدیمی باقی مانده است. البته تعداد کمی منازل نوساز نیز در روستا دیده می شود که که در کنار جاده اصلی قرار گرفته اند. مصالح ساختمانی اکثراً سنگ، چوب، کاه وگل است. تمامی خانه ها دارای دو طبقه هستند که طبقه پایین محل نگهداری دام ها و وسایل غیرضروری و طبقه بالا محل سکونت است.بعضی منازل به صورت هشت در[درب]ی دیده می شود که در گذشته محل سکونت اعیان و خان بودند. کوچه های روستا دارای دالان های فراوان و در امتداد دیوار منازل و جلوی درب ها نیز استراحت گاه هایی به چشم می خورد. گاهی دهانه کوچه از یک سمت بسیارعریض و از دهانه دیگر بسیار تنگ می باشد. در کوچه باغ های روستا، دیوار ها به صورت سنگی است و بوته های خار بر روی آنها خودنمایی می کند.اکثر خانه ها دارای ایوان می باشند و یک ردیف نردۀ چوبی جلوی آن دیده می شود. یکی از چیزهای بسیار جالب در این روستا، وفور درختان گردو است که بیش از ۵۰۰ تنه می رسد.

 جمعیت روستای طزره :

جمعیت روستای طزره متغییر می باشد. در تابستان روستا مملو از جمعیت و در زمستان در سکوت به سر می برد. جمعیت آن درزمستان ۶۰ و در تابستان به ۳۰۰ خانوار می رسد . حد متوسط جمعیت ۳۱۰ خانوار است.جمعیت ساکن و ثابت روستا در معادن زغالسنگ البرز شرقی و یا مزارع مشغول به کار هستند. جمعیت مهاجر اکثراً در شهر نکا از شهرهای استان مازندران و شهرستان های دامغان و شاهرود واقع در استان سمنان ساکن هستند. این جمعیت مهاجر که خود در روستا دارای منازل شخصی هستند، در تابستان جهت تفریح و دیدار اقوام به روستا می آیند.

 

۹ پاسخ به “روستای طرزه دامغان”

  • هانیه:

    ما خودمون بچه طزره ایم قطعه ای از بهشته مخصوصا بالا محله اش

  • طیبه:

    سلام ازاینکه یه قطعه ازبهشت ایران رامعرفی میکنیدسپاسگذارم من درموردروستامون بادانش اموزانم صحبت کردم اگه امکان داره عکسهایی ازروستامون بذارین تاواقعاببینن بهشت واقعیه

  • مریم:

    سلام . منم تائید می کنم چون این روستای زیبا رو برای درس روستا ۱ برداشتیم و دسته جمعی به اونجا رفتیم و جای واقعا جالب و دیدنی بود و امسال برای طراحی روستا ۲ باز هم اونجا رو انتخاب کردیم . بهشتی وسط کویر سمنان مثل شهمیرزاد.

  • الهه:

    سلام…امروز اولین بار بود که به این روستا رفتم معرکه بود.واسم شد یه خاطره که هیچوقت از یادم نمیره.

  • reza:

    با سلام
    می خواستم بدونم در روستای طزره چه فامیلی هایی زندگی می کنند؟
    آیا فامیلی های تزرئی هم از این روستا می باشند؟
    آیا فامیلی های مومن هم از این روستا می باشند؟
    اگر کسی اطلاعاتی در این زمینه دارد پاسخ دهد .
    با تشکر فراوان

  • hassan:

    “همه ما اهالی روستا از قشنگی روستامون کاملا واقفیم ولی بهتره این مخفی بمونه و پای همه به اونجا باز نشه تا چهره طبیعت دست نخوردش همینطور باقی بمونه ” از دست یه سری ادمهای بی ملاحظه که پای دوست و رفیقو به اونجا باز کردن و با شکار بی ملاحظه شون نسل قوچ و بز کوهی و کبک و …رامنقرض کردن مردم روستا در عذابن .پس بهتره عکسی از زیبایی روستا در سایتها نباشه

  • sara:

    من هم به این روستا رفتم و برام جالب و جذاب بود اما متوجه شدم مردم به سبک سنتی زندگی نمیکنن بلکه کاملا مدرن هستن.چرا کشاورزی و دامداری ندارد؟ لطفا جواب بدهید

  • فرشته:

    وطن جائیه که نمیشه با کلمات اونو وصف کرد . من با اینکه زیاد به طزره نمیرم ولی یه وقتائی بوشو حس میکنم و تنها جائیه که تعصب وعرق خاصی به اون دارم .طزه برای ما طزری ها تمام خاطره و عشق و ریشه ست . درخت بی ریشه یعنی مرده .امیدوارم همه جونامون در تمام نقاط ایران به مدارج بالا دست پیدا کنن که باعث افتخارمون باشن و همیشه و همه جااسم طزره زنده بمونه”

دیدگاهتان را بنویسید

انتخاب زبان ( language )
    Translate to:

آمار سایت
    تعداد مطالب : 124
    بازديد امروز : 264
    بازديد ديروز : 161
    کل بازديدها : 172522
    ورودي گوگل امروز : 8
    افراد آنلاين : 1 نفر
    تبادل لينک با 9 سايت